Lý do: Đây là quyển sách thứ 2 của Khaled Hosseini mà mình đã đọc, tương tự như Ngàn mặt trời rực rỡ, với mong muốn được thả mình vào cảm xúc của nhân vật trong bối cảnh chiến tranh tang thương ở Afghanistan
1. Bối cảnh và nhân vật chính
Truyện được kể qua lời của Amir, một cậu bé người Afghanistan thuộc tầng lớp thượng lưu sống ở Kabul cùng cha là Baba, một người đàn ông giàu có và có tiếng.
Nếu như có một vị Thượng đế ở đâu đó, thì ta chỉ mong ông ấy có nhiều việc quan trọng hơn là để ý đến ta uống rượu và ăn thịt lợn. (Baba vừa uống rượu (đạo Hồi cấm uống rượu) vừa lớn tiếng chỉ trích những giáo sĩ chỉ biết lần tràng hạt và đọc một quyển sách được viết theo lỗi mà chính họ cũng không hiểu)
Amir lớn lên cùng Hassan, con trai của người hầu nhà mình – Ali. Dù sống trong những hoàn cảnh khác nhau, Amir và Hassan là đôi bạn thân, cùng nhau trải qua tuổi thơ với những trò chơi, đặc biệt là đua diều – một hoạt động phổ biến và mang tính biểu tượng tại Kabul.
Hassan là một cậu bé trung thành, dũng cảm, có khuôn mặt đặc biệt với chiếc môi sứt nhưng lại có tâm hồn đẹp và luôn bảo vệ Amir. Một trong những câu nói nổi tiếng của Hassan với Amir thể hiện sự tận tụy vô điều kiện là:
Cậu đã ngoặt ở góc phố, đôi ủng cao su đá vung tuyết lên. Dừng, rồi rẽ. Cậu bắc loa mồm nói to: - Vì cậu, cả ngàn lần rồi! Rồi cậu cười nụ cười của Hassan và biến mất quanh góc phố. Lần thứ hai tôi được thấy cậu với nụ cười rộng mở đó, là hai mươi sáu năm sau, trong tấm ảnh đã ngả màu, chụp từ máy Polaroid.
2. Biến cố và cảm giác tội lỗi
Bi kịch xảy ra khi trong một cuộc thi đua diều, Hassan chạy theo con diều chiến thắng cho Amir. Trong lúc tìm diều, Hassan bị một nhóm côn đồ do Assef cầm đầu đánh đập và cưỡng hiếp. Amir chứng kiến sự việc nhưng quá sợ hãi nên không can thiệp. Từ đó, cậu bị giằng xé bởi tội lỗi và mặc cảm.
Không thể đối mặt với Hassan và cảm giác tội lỗi, Amir dàn xếp để đẩy Hassan và Ali rời khỏi nhà. Đây là một bước ngoặt lớn, đánh dấu sự tan vỡ trong tình bạn của họ.
Nếu đó là một trong những bộ phim Hinhi mà Hassan và tôi vẫn thường xem, thì đoạn cảnh ấy sẽ là tôi chạy ùa ra ngoài, đôi chân trần của tôi đạp tung toé nước mưa, tôi sẽ đuổi theo chiếc xe, la hét thất thanh cho xe dừng lại. Tôi sẽ kéo Hassan ra khỏi hàng ghế sau và nói với cậu ấy, tôi xin lỗi, rất xin lỗi, nước mắt tôi hoà lẫn nước mưa. Nhưng đó không phải là bộ phim Hindi. Tôi rất hối tiếc, nhưng tôi không khóc, và không đuổi theo chiếc xe. Tôi nhìn chiếc xe của Baba lao khỏi lề đường, mang theo một con người, mà tiếng tập nói đầu tiên của người ấy là tên tôi. Tôi bắt được hình bóng cuối cùng mờ nhạt của Hasan ngồi rũ ở ghế sau trước lúc Baba rẽ trái chỗ góc phố, nơi chúng tôi từng chơi bi đá không biết bao nhiêu lần.
3. Lưu vong và cuộc sống mới
Năm 1979, Liên Xô xâm lược Afghanistan. Baba và Amir phải rời quê hương, sang Mỹ tị nạn. Baba từ một người đàn ông giàu có trở thành lao động nghèo khổ, trong khi Amir dần trưởng thành, theo đuổi đam mê viết lách và kết hôn với Soraya – con gái một gia đình quý tộc cũ.
Dù có một cuộc sống yên ổn ở Mỹ, Amir vẫn mang trong mình vết thương lòng và cảm giác tội lỗi vì đã phản bội Hassan.
Và tôi nghĩ về Hassan. Một ngày nào đó, Inshallah, cậu sẽ là một nhà văn lớn, cậu một lần đã nói thế, và mọi người khắp thế giới sẽ đọc truyện ngắn cậu viết. Có quá nhiều lòng tốt trong đời tôi. Quá nhiều hạnh phúc. Tôi không hiểu liệu tôi có chút nào xứng đáng không.
4. Cơ hội chuộc lỗi
Một ngày nọ, Amir nhận được cuộc gọi từ Rahim Khan, người bạn cũ của Baba, đang sống ở Pakistan. Rahim tiết lộ một sự thật chấn động: Hassan thực chất là em cùng cha khác mẹ của Amir – Baba đã lừa dối và giấu chuyện này suốt đời. Hassan và vợ anh đã bị Taliban giết, nhưng để lại một cậu con trai tên Sohrab – hiện đang sống khổ sở trong trại mồ côi ở Kabul.
Đây là cơ hội để Amir chuộc lại lỗi lầm trong quá khứ.
Cháu không thể đi Kabul, tôi đã n ói với Rahim Khan, cháu có một người vợ ở Mỹ, một ngôi nhà, một ghề và một gia đình... Ước gì Rahim Khan đừng gọi tôi. Tôi mong ông hãy để tôi sống trong quên lãng. Nhưng ông đã làm thay đổi mọi điều... "Luôn có một con đường để tốt lành trở lại". Chú đã nói vậy. Một con đường để kết thúc vòng quay này. Với một đứa con trai bé nhỏ. Một đứa trẻ mồ côi. Con trai của Hassan. Đâu đó ở Kabul.
5. Trở về Kabul và chuộc lỗi
Amir trở về Kabul – giờ đây đổ nát và nằm dưới sự kiểm soát của Taliban. Anh tìm cách giải cứu Sohrab và phát hiện cậu bé đang bị giam giữ và bị lạm dụng bởi chính Assef – kẻ từng hãm hại Hassan. Trong một trận chiến sinh tử, Amir bị đánh trọng thương nhưng được Sohrab cứu bằng cách dùng ná bắn vào mắt Assef.
Amir đưa Sohrab về Pakistan, nhưng việc đưa cậu bé sang Mỹ không dễ dàng do các thủ tục pháp lý. Cảm thấy mất hy vọng, Sohrab rơi vào trầm cảm và đã tự sát. Dù cậu bé dần hồi phục, quan hệ giữa Sohrab và Amir ban đầu rất lạnh lẽo, đầy khoảng cách.
Cuối cùng thì Sohrab cũng chẳng bao giờ nhận lời đề nghị của tôi. Nó cũng chẳng khướt từ. Nhưng nó biết, một khi băng đã được tháo ra, áo quần bệnh viện đã trả lại, nó chỉ là một đứa trẻ Hazara mồ côi vô gia cư nào đấy. Nó có gì mà lựa chọn? Nó có thể đi đâu? Vì vậy, tiếng vâng ở nó trên thực tế giống một sự đầu hàng lặng lẽ hơn, không hẳn là một sự chấp thuận mà chính là một hành động buông xuôi, vì quá chán nản để mà quyết định, và quá mệt mỏi để mà tin tưởng.
6. Kết thúc đầy hy vọng
Cuối truyện, khi Sohrab sống cùng Amir và Soraya ở Mỹ, cậu vẫn còn im lặng, ít nói. Trong một ngày hội đua diều, Amir cố gắng gắn kết với Sohrab bằng cách thả diều – hoạt động từng gắn bó với cha cậu. Khi Amir đuổi theo con diều và nói lại câu nói năm xưa của Hassan: “Vì cháu, ngàn lần cũng được”, đây là khoảnh khắc xúc động đánh dấu sự tha thứ, chuộc lỗi, và khởi đầu mới cho cả hai.
- Cháu có muốn bác đoạt chiếc diều đó cho cháu không. Nó nuốt nước bọt, quả hầu nó nâng lên hạ xuống. Gió làm tung tóc nó lên. Tôi nghĩ tôi đã thấy nó gật đầu. - Vì cháu, cả ngàn lần rồi, - tôi nghe thấy mình nói thế. Rồi tôi quay lưng chạy đuổi. Chỉ là một nụ cười thôi, có gì hơn đâu. Nó chẳng khiến mọi chuyện ổn thoả. Nó chẳng khiến điều gì ổn thoả. Chỉ là một nụ cười thôi. Một việc nhỏ nhặt. Một chiếc lá trong rừng cây, rung rinh theo đường bay của một con chim giật mình cất cánh. Nhưng tôi sẽ nắm lấy nó.
